Παχιά λόγια

Μια από τις πιο χρήσιμες παρατηρήσεις που μπορούν να γίνουν στην καθημερινότητα, είναι πως αυτοί που μιλάνε συνεχώς για κάτι με παχιά λόγια, ουσιαστικά σκέφτονται το αντίθετο. Επί παραδείγματι, αυτοί που μιλάγανε συνέχεια για πολιτισμό έκρυβαν βαρβαρότητα (Ναζί)· πολλοί που μιλάγανε επίμονα για ισότητα ήταν βαθιά ταξικοί (κομμουνιστές)· όσοι μιλάνε πολύ για ηθική είναι σχεδόν σίγουρο ότι είναι ανήθικοι (δικηγόροι)· όσοι μιλάνε για πολλά οράματα είναι κυνικοί (πολιτικοί)· αυτοί που επαίρονται για την δικαιοσύνη τους είναι οι σκληροί άνθρωποι (δικαστές)· όσοι καμαρώνουν για την ευφυΐα τους, συνήθως δεν μπορούν να ξεχωρίσουν δύο γαϊδουριών άχυρα (πανεπιστημιακοί)· όσοι εκδηλώνουν έντονα την συμπόνια τους για τον ανθρώπινο πόνο είναι ανάλγητοι (γιατροί)· όσοι μιλάνε κάθε λίγο και λιγάκι για αντικειμενικότητα της ενημέρωσης είναι οι πιο πουλημένοι (δημοσιογράφοι). Όσοι επαίρονται ότι με την ειλικρίνειά τους βοηθάνε — θέλουν να πληγώσουν. Για αυτό όταν βλέπουμε κάποιον πολύ ταπεινό, καλό είναι να του λέμε: «δεν υπάρχει λόγος να είσαι τόσο ταπεινός· δεν είσαι δα και τόσο σπουδαίος».

Αντίστοιχα, οι ακραίοι φιλελεύθεροι που λιβανίζουν νυχθημερόν την ελευθερία, φέρνουνε την δουλεία (ναρκωτικά, αλκοολισμός, εθισμοί, κατάθλιψη, αυτοκτονίες, διαστροφές, εγκληματικότητα, εργασιομανία)· όσοι μιλάνε συνεχώς για δικαιώματα βασικά εννοούν μόνο τα δικά τους (δικαιωματιστές)· σχεδόν με μαθηματική ακρίβεια, όσοι πουλάνε προστασία έχουν την τυραννία στο μυαλό τους (από τον Πεισίστρατο μέχρι τους συνταγματάρχες). Αντίθετα, όσοι έχουν το θάρρος να αμφισβητήσουν ευθέως την δημοκρατία ως πολίτευμα, συνήθως στην πράξη είναι απείρως διαλλακτικότεροι από τους «δημοκράτες».

Όσοι επαίρονται για τον ορθολογισμό τους είναι ικανοί να πιστέψουν 10 φορές πιο εξωφρενικά πράγματα από τους άλλους (το να πιστεύεις πως δεν υπάρχουν ένοχοι πολιτικοί στα σκάνδαλα Siemens και Novartis είναι 1000 φορές πιο εξωφρενικό από το να πιστεύεις στα 600 δισ. του Σώρρα)· όσοι μιλάνε συνεχώς για αγάπη, στην πράξη καλλιεργούν μίσος (βλέπε «χριστιανούς» και αλληλέγγυους)· όσοι πουλάνε πνεύμα, αν δεν είναι απατεώνες, είναι βλάκες (Βύρων Πολύδωρας, Τάσος Κουράκης). Και ο σύζυγος που φέρνει πολλά λουλούδια και δώρα στην γυναίκα του μάλλον έχει ερωμένη (προσωπική στατιστική).

Γιατί όμως συμβαίνει αυτό; Γιατί αυτή η τεράστια απόκλιση λόγων και σκέψεων; Αυτά που γίνονται πάντα πράξη, δυστυχώς είναι οι σκέψεις — όχι τα λόγια. Όποτε δυσκολεύομαι να βρω απάντηση σε κάτι, πάντα σκέφτομαι: «πως θα το σκεφτόταν ο Αριστοτέλης;». Ο παππούς μας ο Αριστοτέλης, λοιπόν, είχε ορίσει την αρετή ως «έξις μεσότητος», κάτι μεταξύ της έλλειψης και της υπερβολής. Επί παραδείγματι, η ανδρεία βρίσκεται μεταξύ της δειλίας και της απερισκεψίας (παράτολμο), λ.χ. όταν έρχεται ένας να σε δείρει, ανδρεία είναι να τον αντιμετωπίσεις — όταν έρχονται όμως τρεις, ανδρεία είναι να φύγεις, αλλιώς θεωρείται παράτολμο (και ο Αριστοτέλης από τον παππού του τον Σόλωνα το είχε πάρει: «Μηδέν Άγαν!»).

Αυτή η λογική της μεσότητας εφαρμόζεται σχεδόν σε όλο το ηθικό σύμπαν. Αναζητούμε αυτή την μεσότητα συνεχώς σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής μας· είναι η λυδία λίθος μιας ισορροπημένης ζωής. Όταν λοιπόν στην σκέψη μας διαπιστώνουμε κάποια σημαντική έλλειψη λ.χ. ηθικής ή σεμνότητας, για λόγους αυτοεκτίμησης, αναζητούμε ενστικτωδώς να εξισορροπήσουμε αυτή την έλλειψη με μια υπερβολή στα λόγια, όπως συμβαίνει με την ηθικολογία ή την ταπεινολογία. Αντιθέτως, όταν στην σκέψη μας διαπιστώνουμε την κάποια σημαντική υπερβολή λ.χ. νεοπουριτανισμό  ή αυταρχικότητα, για λόγους πάλι αυτοεκτίμησης, αναζητούμε να εξισορροπήσουμε αυτή την έλλειψη στα λόγια, όπως συμβαίνει με την «προοδευτικότητα» ή τον αναρχισμό.

Τα παχιά λόγια είναι μια μη ψύχραιμη αναζήτηση της ισορροπίας μέσα από το ψέμα.

Μια σκέψη στο “Παχιά λόγια”

  1. τα παχιά λόγια δεν είναι έλλειψη της μεσότητας, νομίζω. είναι ενοχή γι΄ αυτό που ήδη έχουμε αποφασίσει να πράξουμε ή εκείνο που ήδη έχουμε πράξει και ξέρουμε το αποτέλεσμά του. τα παχιά λόγια είναι συνειδητή επιλογή τρόπου εξαπάτησης. Κάτι σαν τη στολή παραλλαγής λίγο πριν την έφοδο ή τη διαφυγή από τον εχθρό.

Αφήστε μια απάντηση

Η ηλ. διεύθυνση σας δεν δημοσιεύεται. Τα υποχρεωτικά πεδία σημειώνονται με *